Anal Kanal Kanseri (Makat Kanseri): Belirtiler, Nedenleri ve Tedavi

Eş zamanlı kemoradyoterapi ile organ koruyucu anal kanal kanseri tedavisi

IMRTVMATSIB

Anal Kanal Kanseri (Makat Kanseri) Nedir?

Anal kanal kanseri, halk arasında 'makat kanseri' veya 'anüs kanseri' olarak da bilinen, anal kanalda gelişen nadir bir kanser türüdür. Anal kanal; rektumun sonundan makat açıklığına kadar uzanan yaklaşık 3-4 cm uzunluğunda kısa bir tüptür. Anal kanal kanserlerinin büyük çoğunluğunu yassı hücreli karsinomlar (skuamöz hücreli) oluşturur. Rektum kanseriyle karıştırılmamalıdır — her ikisi de makat bölgesinde görülür, ancak köken ve tedavi yöntemleri farklıdır.

Anal Kanal Kanseri Belirtileri

Anal kanal kanserinin belirtileri hemoroid (basur) veya fissürle (çatlak) karıştırılabildiğinden tanı gecikebilir. Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır: makattan kanama (en sık görülen belirti); anal bölgede kaşıntı, yanma veya ağrı; ağrılı veya güç dışkılama; makat bölgesinde ele gelen kitle ya da şişlik; gaz veya dışkı tutamama. Bu belirtilerden herhangi biri 2-3 haftadan uzun sürüyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Anal Kanal Kanseri Neden Olur? Risk Faktörleri

Anal kanal kanserinin en önemli nedeni HPV (İnsan Papilloma Virüsü) enfeksiyonudur — anal kanal kanserlerinin yüzde 80-90'ından HPV sorumludur. Diğer risk faktörleri: bağışıklık sistemi baskılanması (HIV enfeksiyonu, organ nakli sonrası ilaçlar); anal bölgede cinsel temas; sigara kullanımı (riski 2 kat artırır); anal fistül veya kronik inflamasyon öyküsü. Anal kanal kanseri erkeklere kıyasla kadınlarda biraz daha sık görülür.

Tanı

Anal bölgenin muayenesi, proktoskopi veya rektoskopi ile kanalın görüntülenmesi ve biyopsi alınması tanı için gereklidir. Evreleme amacıyla MRI, BT ve PET-BT kullanılır. Kasık lenf bezleri de değerlendirilir, zira anal kanal kanseri kasık lenf bezlerine yayılabilir.

Anal Kanal Kanserinde Tedavi: Kemoradyoterapi

Anal kanal kanserinin standart tedavisi ameliyat değil, eş zamanlı kemoradyoterapidir (kemoterapi + radyoterapi birlikte). Bu tedavi yaklaşımı Nigro protokolü olarak da bilinir ve yüksek kür oranları sağlar. Radyoterapi ile kemoterapi aynı anda verilerek tümör küçültülür ve çoğu hastada tamamen yok edilir. Bu sayede sfinkter (dışkı tutma kası) ve makat bölgesi korunur, kalıcı kolostomi (dışkı torbası) gereksinimi ortadan kalkar. IMRT ve VMAT teknikleri sayesinde çevre sağlıklı dokular — mesane, ince bağırsak, kalça kemikleri — yüksek düzeyde korunur. Cerrahi yalnızca tedaviye yanıt vermeyen veya nüks eden vakalarda kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Anal kanal kanseri ameliyatsız tedavi edilir mi? Evet — standart tedavi ameliyat değil, kemoradyoterapidir. Hastaların büyük çoğunluğunda radyoterapi ve kemoterapi kombinasyonuyla tümör tamamen yok edilebilir. Anal kanser mi yoksa hemoroid mi? İkisi benzer belirtiler verebilir. Fark: anal kanserde ele gelen sert kitle, kanama eşliğinde ağrı ve uzun süren belirtiler daha olasıdır. Kesin ayrım için biyopsi gereklidir. Anal kanal kanseri bulaşır mı? Kanser bulaşmaz; ancak neden olan HPV virüsü cinsel yolla bulaşabilir.